Сирена яңгыраганда: гомерне саклап кала ала торган төгәл алгоритм

1. Әгәр сез өйдә булсагыз

• Ике стена кагыйдәсе. Әгәр сезнең ныклы ышык урынга төшү мөмкинлеге юк икән, урамнан ким дигәндә ике дивар (стена) белән саклана торган бинага күчегез. Гадәттә бу коридор яки ванна бүлмәсе (ләкин көзге яки кафель булган бүлмә түгел, алар ватылып таралырга мөмкин).

Тәрәзәләрдән ераграк торыгыз. Бу бик мөһим. Шартлау дулкыны пыялаларны бәреп төшерә, һәм кыйпылчыклар – җәрәхәтләрнең иң еш сәбәпләреннән берсе. Тәрәзә уемнарыннан ераграк идәнгә утырыгыз.

• "Тревога чемоданы" әзерләгез. Ул ишек төбендә торырга тиеш. Анда – документлар, су, аптечка, пауэрбанк һәм ниндидер җылы әйбер. Тревога яңгыраган чакта әйбер җыюга вакыт әрәм итмәгез.

2. Әгәр сез урамда булсагыз

* Яшеренү урыны табыгыз. Сиренаны ишетү белән, ерак булса, өйгә йөгермәгез. Якындагы капиталь төзелешне эзләгез. Бу метро, җир асты кичүе, паркинг яки калын диварлы бина булырга мөмкин.

*Җиргә ятыгыз. Әгәр якында гына ышык урын юк, ә сез шартлаган тавышлар яки сызгырган тавышлар ишетәсез икән, басып тормагыз, йөгермәгез. Җиргә сыеныгыз, әйтик, ниндидер тирәнлеккә (канауга, чокырга), башыгызны кулларыгыз белән каплагыз һәм авызыгызны ачыгыз – бу шартлау вакытында басымны балансларга ярдәм итәчәк.

* Куркыныч урыннардан сакланыгыз. Административ биналардан, хәрби объектлардан, ягулык салу станцияләреннән һәм күп техника торган урыннардан ераграк торыгыз.

3. Әгәр сез машинада булсагыз

• Туктагыз. Тизлектә тревоганы «узып китәргә» тырышмагыз. Машинаны хәвефсез урында, биек биналардан, күперләр һәм эстакадалардан ераграк туктатыгыз.
• Чыгыгыз. Машина – ул тозак. Ул шартлау дулкыныннан янып китәргә кабынырга яки әйләнергә мөмкин. Тиз генә машинадан чыгып, якында ышык урын табыгыз.

4. Психологик халәт

* Сиренаны игътибарсыз калдырмагыз. Иң зур хата - «бу бары тик өйрәнүләр генә» яки «үткәнендә берни дә очып килмәде килмәде, һәм хәзер дә килмәячәк» дип уйлау. “Ике дивар”  кагыйдәсе меңнәрчә кешенең гомерен саклап калды.

* Башкаларга ярдәм итегез. Яныгызда өлкән яшьтәге кешеләр яки балалар булса, аларга ышык урынга барып җитәргә ярдәм итегез. Тыныч тавыш һәм ышанычлы гамәлләр тирә-юньдәгеләргә паникага бирелмәскә ярдәм итә.

• Рәсми каналларны күзәтегез. Имеш-мимешләр таратучы шикле чатларны укымагыз. Рәсми чыганакларга гына ышаныгыз (ГСЧС, җирле хакимиятләр, тикшерелгән яңалыклар каналлары).

Нәрсә эшләргә ЯРАМЫЙ:

 ПВО эшен төшермәгез. Бу сезнең өчен куркыныч кына түгел (сез позицияләрне ачыклыйсыз), җинаять җәзасы да.

• Лифтта калмагыз. Әгәр тревога сез лифтта чакта булса, кичекмәстән якындагы катта чыгыгыз һәм баскыч эзләгез. Әгәр лифт тоткарланып калган икән – паникага бирелмәгез, диспетчерны чакырыгыз, тик өйдә электр энергиясе сүнгән очракта сез анда озакка тоткарлана алуыгызны истә тотыгыз

Төп киңәш: кайда очрашуыгыз һәм элемтә өзелсә, нишләвегез хакында  гаиләгез белән алдан сөйләшеп куегыз. Төгәл план булганда, курку кими, ә хәвефсезлеккә өмет – берничә тапкыр күбрәк була.

Дарья Матвеева, янгыннардан искәртү үзәге инструкторы